Цифрлық қаржылық сауаттылық

Біз сіздің цифрлық сервистерімізді пайдалану ыңғайлы ғана емес, сонымен қатар қауіпсіз болуын қалаймыз. Осы бөлімде — ақшаңызды, деректеріңізді және жеке кабинетке қолжетімділікті қорғауға көмектесетін қарапайым ережелер берілген.

1. Интернет-ресурсты қауіпсіз пайдалану қағидалары

Кіру кезінде

Сенімді құпиясөз немесе PIN-код ойлап табыңыз: туған күніңізді, «1234» сияқты қарапайым комбинацияларды немесе басқа сервистерде қолданатын құпиясөзді пайдаланбаңыз.
Интернет-ресурсқа кірмес бұрын оның мекенжайын тексеріңіз. Ресми сайтты пайдаланып отырғаныңызға және мекенжайда күмәнді таңбалар немесе қателер жоқ екеніне көз жеткізіңіз.
Құпиясөзді, PIN-кодты және растау кодтарын үшінші тұлғаларға бермеңіз. Ұйым қызметкерлері сізден SMS немесе push-хабарлама арқылы келген кодты немесе интернет-ресурсқа кіруге арналған құпиясөзді сұрамауы тиіс.
Күмәнді сілтемелерге өтпеңіз. Егер сілтеме SMS, электрондық пошта немесе мессенджер арқылы келсе, алдымен оның қауіпсіз екеніне көз жеткізіңіз. Интернет-ресурсқа кіру үшін ресми сайтты өзіңіз ашқаныңыз жөн.
Қорғалған интернет қосылымын пайдаланыңыз. Мүмкіндігінше ашық қоғамдық Wi-Fi желілері арқылы дербес және қаржылық деректермен операциялар жасамаңыз.
Банк картасының деректері мен басқа да құпия ақпаратты күмәнді беттерде енгізбеңіз. Деректерді енгізбес бұрын ресми интернет-ресурста екеніңізге көз жеткізіңіз.

Пайдалану барысында

Интернет-ресурсты қажетсіз ашық қалдырмаңыз. Жұмысты аяқтағаннан кейін міндетті түрде жеке кабинеттен шығыңыз.
Бөгде немесе жалпыға ортақ құрылғыларда жүйеге кіру деректерін сақтамаңыз. Мұндай құрылғыларда құпиясөзді автоматты түрде сақтау функциясын пайдаланбаңыз.
Белгісіз тұлғалардың өтініші бойынша бағдарламаларды орнатпаңыз. Интернет-ресурсты «тексеру» немесе «көмек көрсету» мақсатында компьютеріңізге немесе мобильді құрылғыңызға қашықтан қол жеткізуге рұқсат бермеңіз.
Күмәнді қалқымалы терезелер арқылы интернет-ресурсқа деректеріңізді енгізбеңіз. Күмән туындаған жағдайда бетті жауып, ресми интернет-ресурсты өзіңіз ашыңыз.
Жеке кабинетке кіру мүмкіндігін басқа тұлғаларға бермеңіз. Тіпті жақын адамдарыңызға немесе таныстарыңызға логинді, құпиясөзді, PIN-кодты немесе растау кодтарын бермеңіз.

Есіңізде болсын: «Деньги говорят» ЖШС МҚҰ қызметкерлері ешқашан құпия сөзді, SMS кодын немесе жеке кабинеттің PIN-кодын айтуды сұрап қоңырау шалмайды және хабарлама жазбайды.

2. Алаяқтық тәуекелдері және оларды қалай тануға болады

Алаяқтар күннен-күнге тапқырлана түседі, бірақ көптеген схемалардың ортақ белгілері бар.

Жиі кездесетін алаяқтық схемалары

Схема	Бұл қалай көрінеді
«Банктің/МҚҰ-ның қауіпсіздік қызметінің қызметкері»	Шотыңыз бойынша «күдікті операция» туралы хабарлайтын қоңырау және операцияны «болдырмау үшін» SMS кодын айтуды сұрау
Фишингтік сайттар	Хат немесе SMS-тегі сілтеме арқылы логин мен құпия сөзді енгізуді сұрайтын сайттың немесе жеке кабинеттің жалған көшірмесі
Жалған қосымшалар	Ресми қосымша дүкендері арқылы емес, атауы мен логотипі ұқсас таратылатын қосымша
«Ұтыс» немесе «жеңілдікті шартпен мақұлданған кредит»	Алу үшін «комиссия» төлеу немесе карта деректерін хабарлау қажет ірі ұтыс немесе арнайы ұсыныс туралы хабарлама
«Қауіпсіз шотқа аудару» туралы өтініш	Ақшаны есептен шығарудан «қорғау» үшін деген сылтаумен басқа шотқа аудартуға көндіру

Сізге алаяқтар қоңырау шалып жатқанының немесе жазып жатқанының белгілері

Сізді асықтырады және шұғылдық сезімін тудырады («шот 5 минуттан кейін бұғатталады»).
Сізден SMS коды, құпия сөз, PIN-код немесе картаның CVV-коды сұралады.
Әңгімелесуші банктің, МҚҰ-ның, полицияның немесе реттеушінің қызметкері болып таныстырылады, бірақ бейтаныс нөмірден қоңырау шалады.
Сізге сілтеме бойынша өтіп, карта немесе жеке кабинет деректерін енгізу ұсынылады.

Қалай қорғануға болады

Әңгімені тоқтатыңыз және сайтта көрсетілген байланыс орталығының ресми нөміріне өз бетіңізше қайта қоңырау шалыңыз.
SMS кодтарын, құпия сөздерді, PIN-кодтарды және картаның CVV-кодын ешқашан және ешкімге хабарламаңыз — МҚҰ қызметкерлеріне де, «банк қызметкерлеріне» де, «полиция өкілдеріне» де.
Деректерді енгізбес бұрын сайт мекенжайын тексеріңіз — ол Ұйымның ресми мекенжайымен дәл сәйкес келуі керек.
Күдіктенсеңіз — ешқандай әрекет жасамаңыз және бізбен байланыс орталығы арқылы тікелей хабарласыңыз.

3. Жеке деректеріңізді және өзге мәліметтерді қалай қорғауға болады

Жеке деректерді тек Ұйымның ресми сайтында көрсетіңіз.
Үшінші тұлғаларға жеке куәлік сканерлерін, ЖСН-ді, банк карталарының фотосуреттерін жібермеңіз.
Телефонда экран құлпын орнатыңыз (PIN, саусақ ізі, Face ID), құрылғы жоғалған жағдайда деректер қорғалған күйде қалуы үшін.
Телефондағы қандай қосымшаларға SMS, контактілер мен камераға қолжетімділік берілгенін жүйелі түрде тексеріп, артық рұқсаттарды өшіріп отырыңыз.
Логиндер, құпия сөздер мен карта деректерін қорғалмаған жазбаларда, мессенджерлерде немесе жалпыға қолжетімді жерде қағазда сақтамаңыз.

Есіңізде болсын: Ұйым сіздің жеке деректеріңізді Қазақстан Республикасының жеке деректер және оларды қорғау туралы заңнамасына сәйкес өңдейді және оларды заңды негізсіз үшінші тұлғаларға бермейді.

4. Жеке кабинетке қолжетімділігіңізді жоғалтсаңыз, деректер жоғалып кетсе немесе рұқсатсыз операция орын алса не істеу керек

Төмендегі жағдайлардың бірі орын алса — мына тәртіппен әрекет етіңіз:

Телефоныңызға немесе жеке кабинетке қолжетімділікті жоғалттыңыз.

Дереу МҚҰ-ның байланыс орталығына қоңырау шалыңыз (нөмірі беттің төменгі жағында көрсетілген) және жеке кабинетке қолжетімділікті бұғаттауды сұраңыз. Содан кейін алғашқы мүмкіндікте жеке кабинетіңіздің және аккаунтқа байланыстырылған электрондық поштаның құпия сөздерін ауыстырыңыз.

Өзіңіз жасамаған операцияны байқадыңыз.

Операция туралы SMS хабарламалар мен хабарландыруларды жоймаңыз — олар өтініш берген кезде қажет болады. Шот бойынша операцияларды тоқтата тұру үшін байланыс орталығына хабарласыңыз және сайт немесе байланыс орталығы арқылы өтініш (шағым) беріңіз.

Деректеріңіздің (құпия сөз, код, карта деректері) үшінші тұлғаларға белгілі болғанынан күдіктенесіз.

Жеке кабинеттің құпия сөзін дереу ауыстырыңыз. Егер SMS кодын немесе CVV-ды хабарлаған болсаңыз — бұл туралы байланыс орталығына хабарлаңыз, Ұйым шотыңызды қорғау үшін шаралар қабылдай алуы үшін.

Сізге Ұйым атынан күдікті өтінішпен қоңырау шалды немесе жазды.

Қоңырау шалушының нұсқауларын орындамаңыз. Ақпаратты тексеру үшін трубканы қойып, байланыс орталығының ресми нөміріне өз бетіңізше қайта қоңырау шалыңыз.

Осы жағдайлардың кез келгенінде сіз:

байланыс орталығына қоңырау шала аласыз: +7 (778) 096 96 96;
сайттағы электронды поштаға өтініш бере аласыз: help@tengeda.kz;
қажет болған жағдайда — полиция органдарына және Ұлттық Банкке / АРРФР-ге хабарласа аласыз.

Жиі қойылатын сұрақтар

Ұйым қызметкерлері менен SMS кодын сұрай ала ма?

Жоқ. SMS кодын, құпия сөзді немесе PIN-кодты ешкімге, соның ішінде Ұйым қызметкерлеріне де ешқашан айтпаңыз — оларға бұл деректер жұмыс үшін қажет емес.

Сіз үшін жауап пайдалы болды ма?

Күдікті сілтеме бойынша байқаусызда өтіп кетсем не істеу керек?

Бұл сайтта ешқандай деректер енгізбеңіз. Егер деректер енгізіліп қойған болса — жеке кабинеттің құпия сөзін дереу ауыстырыңыз және байланыс орталығына хабарласыңыз.

Сіз үшін жауап пайдалы болды ма?

Мені алаяқтар алдап кетсе, қайда хабарласу керек?

Дереу Ұйымның байланыс орталығына хабарласыңыз және алаяқтық факті бойынша полиция органдарына жүгініңіз.

Сіз үшін жауап пайдалы болды ма?

Күн тақырыбы Мақалалар Науқандар мен жаңалықтар Компания туралы Сұрақ-жауап Байланыс Микрокредиттер

Қазақстан Республикасының Микроқаржылық ұйымдар қауымдастығының мүшесі

Осы сайтты пайдалануды жалғастыра отырып, сіз құпиялық және cookie файлдарын пайдалану саясатымен келісесіз.

Біз сookie-файлдарды сайтымызды пайдаланамыз